środa, 15 lipca 2015

Bearnaraigh - Great Bernera - Albo zbudujecie most, albo my wysadzimy skały i zrobimy groblę


150 metrów odległości pomiędzy dwoma brzegami było kwestią sporu pomiędzy mieszkańcami wysepki Great Bernera a władzami hrabstwa. Wkurzeni miejscowi powiedzieli: "Albo zbudujecie most, albo my wysadzimy w powietrze brzeg klifowy i sami zrobimy groblę". Komunikacja pomiędzy malutką wysepką Great Barnera a większym sąsiadem - połączonymi wyspami Lewis and Harris była - wedle relacji tubylców - bardzo uciążliwa. Wszystko - wraz z samochodami, bez których nawet na tak małej wyspie żyć się nie da - było dowożone  stateczkami. Nie było regularnych kursów. Nic więc dziwnego, że mieszkańcy Great Bernery byli tak zdesperowani, że postawili ultimatum: albo most, albo my Wam pokażemy, kto tu rządzi.     

Decyzję o postawieniu mostu podjęto w 1951 roku. Nie było to najprostsze przedsięwzięcie. Po wojnie brakowało stali, dlatego do budowy użyto specjalnego gatunku betonu, wynalezionego we Francji i Belgii. Pomimo że most wydaje nam się bardzo krótki, jego postawienie mogło narazić na utratę życia jego budowniczych. Prądy morskie w tym miejscu były tak silne, że byli oni przez cały czas "przyklejeni" do rusztowania. Niemniej nurkowie, którzy mieli za zadanie osadzenie filarów w dnie morskim dokonali ciekawego odkrycia. Natrafili na starą groblę, o której podawały XVII-wieczne źródła. Oznacza to, że kiedyś wyspy były połączone. Most, który widzimy na zdjęciu u dołu stał się dumą zarówno mieszkańców, jak i władz regionu, i został zaprezentowany na Festival of Britain w 1951.  





Wjechaliśmy na wyspę, która choć jest mała, to jednak bez samochodu nie udałoby nam się jej zwiedzić. Musimy jechać powoli, bo dróżki są wąskie i wiją się w górę, by zaraz opaść w dół. Mój syn mnie denerwuje. Prosiłam, by wydawał zrozumiałe komunikaty, typu "Uwaga, krawężnik!". Wtedy wiem, że za chwilę "skoszę" krawężnik i odbijam w prawo. Zamiast tego znów krzyczy, wydając z siebie onomatopeje: "Aaaaaaa, eeeee". I co mu chodzi? O to, że droga stromo opada. Mam go ochotę zabić, ale muszę być skupiona na prowadzeniu. Mam nadzieję, że droga ta prowadzi dookoła wyspy. Nie było żadnego znaku o drodze bez wylotu. I co się dzieje? Droga właśnie się kończy, a do mnie dociera, że teraz będę musiała wjechać ostro pod górę. Jazda w dół po stromej ścianie jest o wiele lepsza, bo widać to, co dzieje się na dole. W drugą stronę jest mniej przyjemnie. Moja mama mnie pociesza, że dam radę i daję radę. Chwała Bogu, nie ma nikogo, kto chciałby mnie wyminąć. Mogłoby być gorzej, zdecydowanie gorzej. 




Co chwila wychodzą na drogę owce i kozy lub wręcz rozkładają się na przejazdach, nie zważając w ogóle na samochody. Nie trąbię,  tylko usiłuję wpasować się między nimi tak, by przejechać, a nie uszkodzić ich. 




Wracamy do domu. Jutro pojedziemy, m.in. zobaczyć Callanish Standing Stones. Na Great Bernerze zobaczyliśmy miniaturkę "stojących kamieni". Oto one:



I trochę fotek z Great Bernera. 




Owce - królowe hebrydzkich dróg. Są wszędzie i najchętniej im się chodzi na przejazdach dla samochodów. Uwielbiają wkurzać kierowców.




I londyńska budka telefoniczna pośrodku wyspy. Jeśli kiedyś będziecie chcieli zadzwonić na Berdyczów, być może dodzwonicie się do tej budki ... na Great Bernera.  


Ceud mìle fàilte

"Ceud mìle fàilte" po celtycku, ale w dialekcie szkockim znaczy "witam serdecznie". Zapis celtycki w dialekcie irlandzkim brzmi "Céad míle fáilte". Słowo "fàilte" widać w wielu miejscach, m.in. na znakach drogowych. Zresztą jeśli o nie chodzi, to jedynie na głównych drogach pod celtyckimi nazwami są nazwy angielskie. Na bocznych, a jest ich tu zdecydowanie więcej na próżno ich szukać. Musimy nauczyć się celtyckich nazw. Dobrze, że na lotnisku zauważyliśmy, że miejscowość Stornoway ma oryginalny zapis "Steòrnabhagh", bo inaczej musielibyśmy jechać "na czuja".

Dziś po południu rozpoczniemy zwiedzanie. Na razie o wyspie Lewis mogę napisać tyle: przepiękna nietknięta przyroda, omszałe skały, "machair", czyli rodzaj torfowisk, mnóstwo owiec i bydła, wypasających się na zboczach gór, jeziora i rzeki. Wczoraj w nocy owce przypatrywały się nam z zaciekawieniem. Weszły na skały, stanęły w kupie i przyglądały nam się uważnie tak, jakby nigdy w życiu nie widziały turystów. Chciałam im zrobić zdjęcie, ale mój syn tupnął nogą i owce rozpiechrzły się na boki. 

Latem dzień jest tu wyjątkowo długi. O 23.00 było tak samo widno, jak wczesnym popołudniem. Ciemno zrobiło się dopiero o północy, a ponownie widno - o 2.00 w nocy. Wczoraj byliśmy bardzo zdziwieni, że chce nam się spać, pomimo że jest tak jasno na dworze. Dopiero po powrocie do domu zorientowaliśmy się, która jest godzina. Jeśli chcielibyście nacieszyć się dniem, przyjedźcie tu latem. Jak zapewne się domyślacie, zimą dni są tu wyjątkowo krótkie. Bliżej z Polski jest do Skandynawii, w której można przeżyć dni i noce polarne, ale warto zawitać w tych stronach, zwłaszcza że od VIII wieku wyspy te były pod kontrolą norweską i na jakiś czas stały się częścią Królestwa Norwegii. Jest tu wiele śladów Wikingów, o których z przyjemnością Wam opowiem, bo mam apetyt na zwiedzenie każdego skrawka wyspy Lewis and Harris i wysp sąsiednich. Wikingom mieszkańcy tej pierwszej zawdzięczają to, że nie muszą z północnej części do południowej przeprawiać się przez wodę. To właśnie Wikingowie doprowadzili do połączenia pierwotnie dwóch wysp: Lewis i Harris. Ułożyli w poprzek swoje łodzie, a następnie zasypali je ziemią, w ten sposób tworząc groblę. Dlaczego to zrobili? Otóż nie chcieli, by kanał pomiędzy nimi był dodatkową drogą dla ich wrogów. Dziś wybieramy się na sąsiadującą z Lewis wyspę Great Bernera, która jest z nim połączona mostkiem. W 1950 roku czterystu mieszkańców tak bardzo było zdeterminowanych, by przyłączyć wyspę do większego sąsiada Lewis and Harris, że zagroziło władzom: nie połączycie obu wysp, to my wysadzimy w powietrze klify i zrobimy groblę. Most został zbudowany, a my wejdziemy na Bernerę suchą stopą.










poniedziałek, 13 lipca 2015

Uwielbiam poniedziałki ... w Londynie



Trafalgar Square







The Mall
reprezentacyjna droga, łącząca Trafalgar Square z Pałacem Buckingham 






National Police Memorial 
policjantom poległym w akcjach



The HouseHold Cavalry Museum
Muzeum Kawalerii




Scotland Yard


Montgomery Statue
posąg marszałka polnego Bernarda Law Montgomery`ego, pseudonim Monty


Żołnierzom poległym na misjach wojskowych



Stop Targeting Eritrea Under Pretext of Human Rights
demonstracja przeciwko wrogom Erytrei





10, Downing Street
rezydencja i biuro premiera Wielkiej Brytanii






Westminster




Little George Street, SW1
następca tronu ma już swoją ulicę