Warto zobaczyć na Dużej Wyspie
Wschodnia część wyspy – Hilo i okolice
Hilo – miejsca warte odwiedzenia:
Coconut Island
Liliuokalani Gardens
Adres: Banyan Dr Hilo, HI 96720
Hawajczycy nazywali Coconut Island "Moku`ola", co w języku hawajskim znaczy "uzdrawiającą wyspę" lub "wyspę życia". Wyspa znana była z uzdrawiających wód przybrzeżnych. Jest z nią również związana legenda, wedle której oderwała się ona od Dużej Wyspy w czasie, kiedy pół-bóg Maui usiłował połączyć wszystkie wyspy w jedną całość. Dlaczego? Posiadał on harpun - makau i magiczne canoe - wa`a, którym pływał od wyspy do wyspy. Było mu żal innych. Oni nie mieli takich możliwości. Zwołał zatem wszystkich wodzów i zwykłych mieszkańców. Powiedział o swoim pomyśle scalenia ze sobą wszystkich wysp tak, by ludzie mogli swobodnie przemieszczać się po nich drogą lądową. Potrzebna mu była ich pomoc. Nie mogli się jednak obejrzeć za siebie, dopóki wyspy nie zostaną złączone. Pół-bóg Maui zarzucił harpun Kamakaunuiamaui na wyspę Maui i popłynął w kierunku następnej. Powoli wyspy zaczęły się przybliżać do siebie. Już, już miał złączyć je obie, gdy wtem jeden z wodzów złamał daną obietnicę, spojrzał za siebie i tym samym magia przestała działać. Wyspy wróciły na swoje pierwotne miejsca, z wyjątkiem kawałka lądu, który przyczepił się do harpuna i oderwał od wyspy Hawaii. Tym właśnie kawałkiem jest Wyspa Kokosowa.
**************
Hilo Farmer's Market, Historic Downtown Hilo
Targ w historycznej części Hilo
400 Kamehameha Ave., Hilo HI 96721
+1 (808) 961-5797
Czynny – środy i soboty 6:00 – 16:00
Hilo Farmer's Market
Znajduje się w historycznej części Hilo, która została zniszczona przez fale tsunami. Włodarze miasta postanowili jej nie odbudowywać. Chcieli, by swoim widokiem przypominała o grożącym miastu niebezpieczeństwie.
Targodbywa się w każdą środę i sobotę. Warto go odwiedzić, ponieważ jest typowym dla polinezyjskich osad targowiskiem ze staromodnymi namiotami, straganami, zapachami i kolorami. Cudownie wtapia się w naruszone przez tsunami, ale urokliwe stare miasto. Można tam znaleźć wszystko: orchidee, okrę, czerwone mięso, świeże ryby oraz wyroby sztuki ludowej.
**************************************************************
Mauna Loa Macadamia Nut Plantation
Plantacja orzechów Makadamia
16-701 Macadamia Rd., Hilo, HI 96720
+1 (808)-966-8618
Czynna – poniedziałek – niedziela 8:30 – 17:00
Mauna Loa Macadamia Nut Plantation
Zwiedzający mogą wziąć udział w bezpłatnej wycieczce, w czasie której dowiedzą się wiele o orzechach Makadamia, ich uprawie i produkcji pysznych czekoladek.
********************************************************
Imiloa Astronomy Center of Hawaii
Centrum Astronomiczne – Planetarium
Adres: 600 `Imiloa Place
Hilo, HI 96720
+1 (808) 969-9700
Czynne – wtorek – sobota 9:00 – 17:00, zamknięte w poniedziałki, Święto Dziękczynienia, Boże Narodzenie i Nowy Rok
Cennik:
dorośli (13+): $17.50
dzieci (4-12): $9.50
dzieci poniżej 4. roku życia: wstęp wolny
W cenę wliczony jest jeden seans filmowy. Za resztę należy dopłacić.
Jak dojechać?
Centrum astronomiczne Imiloa znajduje się na terenie Uniwersytetu w Hilo, a dokładniej w Astronomy Research Park, obok Sunrise Ridge.
Z Narodowego Parku Wulkanówi południa wyspy pojedżmy drogą 11 (Kanoelehua Highway) na północ do Hilo, następnie skręćmy w lewo w Puainako Street i zawróćmy do Panaewa Zoo. Jedźmy ulicą Puanako przez 1.5 mili, a następnie skręćmy w prawo w ulicę Komohana. Po przejechaniu ¼ mili skręćmy w prawo w Nowelo Street, a następnie w drugą przecznicę w lewo.
Z Waimea, wybrzeża Hamakua i północy wyspy pojedźmy drogą 19 na południe w kierunku Hilo. Tuż po pokonaniu mostu Wailuku, skręćmy w prawo w Waianuenue Avenue i pojedźmy 9/10 mili pod górę. Skręćmy w lewo w Komohana Street i pojedźmy 1.8 mili do Nowelo Street. Skręćmy w nią w lewo i ponownie w drugą przecznicę w lewo.
Z Saddle Road, Maunakea i zachodu wyspy pojedźmy Saddle Road, która jest przedłużeniem Puainako Street aż do skrzyżowania z Komohana Street w Hilo. Skręćmy w lewo w Komohana Street. Mniej więcej po ¼ mili skręćmy w prawo w Nowelo Street, a następnie w drugą przecznicę w lewo.
Znajdziemy sięna`Imiloa Place. Kierujmy się na parking.
Imiloa Astronomy Center of Hawai`i
Imiloapo hawajsku oznacza „odkrywać, poszukiwać wiedzę lub głęboką prawdę”. Zwiedzający dowiadują się, jakie są związki pomiędzy pierwszymi polinezyjskimi poszukiwaczami gwiazd, pierwszymi światowymi astronomami a współczesnymi, którzy szukają odpowiedzi na pytania, jak powstało życie.
W Imiloa Astronomy Center poza planetarium są dwie wystawy: jedna (Origins) poświęcona narodzinom kosmosu i początkom życia na Ziemi, druga zaś (Explorations) – najbardziej doskonałemu środkowi transportum jakim było canoe, bez którego odkrycia nie byłyby możliwe.
Korzyść z wycieczki
Świetna wycieczka dla rodzin z dziećmi, które na razie jeszcze ze względu na wiek nie mogą wjechać na Mauna Kea, skąd doskonale widać rozgwieżdżone niebo.
********************************************************************
Atrakcje po wschodniej stronie wyspy
********************************************************************
Pacific Tsunami Museum
Muzeum Tsunami
Adres: 130 Kamehameha Ave., Hilo Hi 96720
+1 808-935-0926
Czynne
poniedziałek – sobota 9:00 – 16:00, zamknięte w niedziele, Święto Dziękczynienia, Boże Narodzenie i Nowy Rok
Cennik
dorośli: $8.00
seniorzy i Kama`aina (mieszkańcy): $7.00
dzieci poniżej 5. roku życia: wstęp wolny
Pacific Tsunami Museum
Wyspa Hawai`i doświadczyła czterokrotnie fali tsunami, w 1946, 1957, 1960 i 1975 roku. Pomimo, że od ostatniego razu minęło ponad 30 lat, Hawajczycy nie są pewni jutra, a eksperci zgodnie twierdzą, że o kolejnej fali należy myśleć nie w kategoriach, „czy”, tylko „kiedy przyjdzie”.
Muzeum Tsunamipowstało po to, żeby nie tylko uczcić pamięć tych, którzy zginęli, ale przede wszystkim, żeby edukować mieszkańców i turystów, żeby nauczyć ich, jak prawidłowo reagować w chwili, kiedy nadejdzie fala.
********************************************************************
Wailuku River State Park
Park Stanowy Rzeki Wailuku
Najgrozniejsza rzeka na Hawajach
Adres: Rainbow Drive, Hilo, Hawaii 86720
+1 808 961-5797
W parku można przebywać
codziennie do zmierzchu
Wstęp
bezpłatny
Jak dojechać?
Park rzeki Wailukupołożony jest po nawietrznej (leeward) stronie wyspy Hawai`i i dochodzi do przedmieść Hilo. Można do niego dojść od strony Waianuenue Avenue i boiling pots (miejsca, do których wpada rzeka Wailuku, na powierzchni wody tworzą się bąbelki, widok przypomina wrzącą wodę, stąd nazwa boiling pots) na Pe`epe`e Falls Drive oraz Rainbow Falls na Rainbow Drive.
Z przedmieść miasta Hilo jedźcie na zachód Waianuenue Avenue prosto do Wailuku River State Park. Po drodze miniecie Rainbow Falls, przy którym również warto się zatrzymać. Jedźcie prosto wzdłuż rzeki Wailuku aż do wodospadu Pe`epe`e. To tam zobaczycie te boiling pots, o których przed chwilą pisałam. Poznacie je również po tym, że zostały przez naturę uformowane tarasowo i tak, jak w przypadku naczyń połączonych scala je woda, która spada kaskadowo wokół sześciokątnych kolumn utworzonych przez spływającą z wulkanów i powoli chłodzoną bazaltową lawę.
Wailuku River State Park
Wailuku jest najdłuższą rzeką na Hawajach i zarazem najbardziej wzburzoną. Płynie prawie 30 km do zatoki Hilo, pokonując klify i skały lawowe. Wailuku po hawajsku oznacza „niszczącą wodę”. Kiedyś „cieszyła się” złą sławą jako rzeka, której nie można było pokonać w deszczowe dni. Do parku należą: wodospad tęczowy (Rainbow Falls), wodospad Pe`epe`e i Boiling Pots.
Dobra rada i ostrzeżenie
W okolicach Hilo spada najwięcej deszczu w całym stanie, warto więc zabrać ze sobą parasol lub płaszcz przeciwdeszczowy.
Schodzenie na skraj wodospadu nie jest bezpieczne. Władze miasta Hilo odradzają takie wycieczki. Osobiście sprawdziłam tę informację w Internecie po tym, jak syn bez mojego pozwolenia dołączył do innych śmiałków. Wielu ludzi bowiem ryzykuje życie, byle tylko podziwiać naturę z bliska. Jeśli chcielibyście i Wy zaryzykować, to przynajmniej włóżcie buty do trekkingu.
Jeśli traficie nad rzekę Wailuku, na pewno zobaczycie szaleńców, którzy będą skakać ze skał. To również w tym miejscu nie jest bezpieczne, nie tylko ze względu na groźbę złamania karku, ale również ze względu na obecność w rzekach tropikalnych leptospirów.
Rainbow Falls State Park
Park Stanowy Wodospadu Tęczowego
W parku można przebywać
codziennie do zmierzchu
Wstęp
Bezpłatny
Jak dotrzeć?
Wodospad tęczowy znajduje się poniżej głównego wejścia do parku, przed wodospadem Pe`epe`e.
Rainbow Falls
Wodospad tęczowy wznosi się na wysokość 80 stóp (24 m).
Wedle legendy jaskinia pod wodospadem była domostwem Hiny, matki pół-boga Maui.
Dobre rady
Warto zobaczyć Rainbow Falls bardzo wcześnie rano, bo właśnie o tej porze dnia, wedle wielu relacji, widać tęczę, od której wzięła się nazwa wodospadu. Tęcza ta tworzy się w chwili, kiedy promienie wstającego słońca przenikają przez mgiełkę, która osłania wodospad. My tęczy nie zobaczyliśmy, bo po południu nie ma już o niej mowy.
Do wodospadu bez problemu dostaną się osoby niepełnosprawne oraz rodzice z dziećmi w wózkach.
Pe`epe`e Falls
Wodospad Pe`epe`e
W parku można przebywać
codziennie do zmierzchu
Wstęp
bezpłatny
Jak dotrzeć?
Wodospad Pe`epe`e znajduje się na drodze od wodospadu tęczowego do głównego wejścia do Parku Stanowego Rzeki Wailuku.
Pe`epe`e Falls
Wodospad ten jest mniej znany niż Rainbow Falls, ale równie urokliwy. Można do niego dotrzeć, idąc 1.5 mili (niecałe 2.5 km) w górę rzeki. Jest to jedyny sposób, żeby zobaczyć Pe`epe`e Falls, ponieważ nie zobaczymy go z punktu widokowego Wailuku.
Wodospad Pe`epe`e wygląda na mały, choć w rzeczywistości jest wyższy od wodospadu Rainbow. Wznosi się na wysokość 100 stóp (ponad 30 m), podczas gdy wodospad tęczowy jest o 20 stóp (6 m) niższy.
Skały, które otaczają wodospad Pe`epe`e najprawdopodobniej uformowały się w wyniku erupcji wulkanów: Mauna Loa i Mauna Kea ok. 3000 – 10000 lat temu.
Dobre rady i ostrzeżenia
Może Was korcić, żeby podejść bliżej wodospadu, by lepiej widzieć jego piękno. Musicie wiedzieć, że w tym miejscu w czasie podwyższonego poziomu wody zginęło kilka osób. W dolinie rzeki Wailuku zdarzają się również powodzie, więc należy się upewnić, czy woda w rzece jest na zwykły poziomie.
Boiling Pots
Naturalne jacuzzi, do którego nie powinniśmy się zbliżać
W parku można przebywać
codziennie do zmierzchu
Wstęp
bezpłatny
Jak dotrzeć?
Boiling pots znajdują się dwie mile w górę rzeki za Rainbow Falls. Tworzą je skały lawowe, które pod wpływem wody i upływającego czasu rozpadły się na części, które mają kształt małych garnków. Woda w nich bulgocze, niczym wrzątek, a całość stanowi naturalne, parujące jacuzzi. Jest tam ścieżka, która prowadzi do boiling pots, ale ….
Dobre rady i ostrzeżenia
… zostańcie na brzegu! Niebezpiecznie jest zbliżać się do nich. Rzeka jest nieprzewidywalna, nurt nieuregulowany. Znalazłam w Internecie porównanie biegu rzeki Wailuku do gry w klasy. Jedno pole do przodu, dwa do tyłu. Poza tym korytarze lawowe wciągają wodę wraz ze wszystkim, co się w niej znajduje i wyrzucają z drugiej strony. Takie zasysanie przypomina mi gejzer lub trąbę. Człowiek z niej nie wyjdzie żywy. Nic dziwnego, że kilka osób w tym miejscu utonęło.
**************
Miejsca warte odwiedzenia w poludniowej i wschodniej części Big Island
Punalu`u Black Sand Beach
Adres: Punalu`u, HI
Jak trafić?
Punalu`u Black Sand Beach położona jest pomiędzy Narodowym Parkiem Wulkanów a miasteczkiem Naalehu. Na plażę dojedziemy, zjeżdżając z Highway 11 za słupkiem milowym #55.
Punaluu` Black Sand Beach
Jedna z najbardziej znanych na Hawajach plaż z czarnym piaskiem. Ze względu na ciągłą aktywność wulkanów, na wyspie Hawai`i trafić można na plaże z białym, zielonym i właśnie czarnym piaskiem.
Sławę zawdzięcza wiecznie „żywemu” królowi Rock`n`Rolla Elvisowi Presleyowi, który o Punalu`u Black Sand Beach śpiewał w piosence „Blue Hawaii”.
Punalu`upo hawajsku znaczy „źródlany nurek”. Nazwa ta prawdopodobnie pochodzi od świeżej źródlanej wody, która jest wybijana spod skał i wpada do oceanu. Dawniej nurkowie chętnie kąpali się w tym miejscu, bo woda tam jest spokojniejsza niż w oceanie, ale za to zdecydowanie chłodniejsza.
W basenach pływowych Punalu`u żyje wiele gatunków ryb, które kiedyś były podstawą wyżywienia wielu miejscowych rodzin. W nich także żyje hawajski gatunek krewetek Opae`Ula.
Dobre rady i ostrzeżenia
Na zielone i część czarnych plaż trudno dojechać zwykłym osobowym samochodem, tu też jest potrzebny wóz terenowy.
Na plaży wylegują się żółwie, których – przypomnę – nie wolno dotykać. Przepisy, dotyczące parków stanowych i narodowych dotyczą również plaż. Nie wolno stąd zabierać ani piasku, ani kamieni.
Warunki do pływania są tam raczej kiepskie, za to jest to dobre miejsce na piknik. Warto zabrać ze sobą jedzenie, bo nie ma tu żadnej gastronomii, za to są gniazdka z elektrycznością i pitna woda, która pochodzi z ujęcia w Kau i jest jedną z najczystszych wód na świecie. Najbliższa restauracja znajduje się w miejscowości Pahala.
Można tu również rozbić namiot, ale trzeba uzyskać pozwolenie władz parkowych.
**************
Kalapana
HI 96778
Jak dojechać?
Miejscowość Kalapana położona jest na końcu Hwy 130 w dystrykcie Puna. Trzeba minąć miasto Pahoa, jadąc w kierunku wybrzeża. Koniec drogi pokryty jest lawą i tu musimy się zatrzymać.
Kalapana
Miasto częściowo zalane przez lawę w czasie erupcji Kilauea w 1990 roku. Warto je zobaczyć, ponieważ z punktu widokowego widać, jak lawa wpada do oceanu. Miejscowi wierzą, że to Pele zalała lawą starą osadę rybacką, najstarszą na wyspie świątynię (heiau) oraz kilka mil dróg publicznych. Nikt nie zginął, ale zniszczonych zostało 182 domów. Obok miasta położony jest park stanowy Lava Tree.
**************
Lava Tree State Park
Park stanowy lasu lawowego
Pahoa, HI 96778
+1 (808)-974-6200
Czynny
codziennie do zmierzchu
Cennik
wstęp bezpłatny
Jak dotrzeć?
Park stanowy lasu lawowego położony jest 2.5 mili na południowy wschód od Pahoa. Dojedziemy do niego Highway 132 Pahoiki Road. Kiedy wyjedziemy z miasteczka pojedźmy w kierunku wschodnim. Park znajduje się po lewej stronie.
Lava Tree State Park
Park jest częścią rezerwatu Nanawale Forest Reserve i obrazuje długotrwały wpływ działania lawy na naturę. Setki lat temu gorąca lawa zalała wilgotne drzewa `O`hia i na zawsze zmieniła strukturę lasu. Sprawiła, że z drzew powstały tunele lawowe. Najciekawsze okazy znajdują się przy wejściu do parku. Tam także jest ogromna rozpadlina, która powstała w wyniku erupcji wulkanu w 1790 roku. Obecnie las lawowy pokryty jest bujną roślinnością tropikalną.
Hawajczycy mówią, że Puna jest warsztatem Pele, w którym bogini wulkanów wciąż tworzy i zmienia ziemię, po której stąpamy.
Dobre rady i ostrzeżenia
Spacer po parku zajmuje od 30 do 60 minut. Należy założyć buty do trekkingu, teren parku jest bardzo nierówny, mnóstwo w nim jam, które powstały w wyniku erupcji wulkanu. Należy chodzić wolno i patrzeć pod nogi.
**************
Mauna Kea Visitor Information Station
Centrum Informacji Turystycznej
na wysokości 9200 stop (2800 m)
Adres: Mauna Kea Access Road, Hilo, HI 96720
+ 1 808-961-2180
informacja o warunkach atmosferycznych i stanie dróg, prowadzących na szczyt: +1 808-935-6268
Czynne
cały rok codziennie – 9:00 – 22:00
z teleskopów można skorzystać codziennie – 10:00 – 22:00
Co oferuje?
W punkcie informacji medycznej możemy dowiedzieć się, czy jesteśmy na tyle zdrowi, żeby wjechać na szczyt oraz jakie powinniśmy zachować środki ostrożności. Dowiemy się wszystkiego o tym cudownym miejscu, a także będziemy mogli bezpłatnie obserwować gwiazdy.
Program obserwacji nieba „Stargazing”
bez względu na pogodę codziennie 18:00 – 22:00
Wycieczka na szczyt z przewodnikiem
Wycieczka odbywa się w soboty i niedziele, i to, czy się odbędzie zależy od pogody. Chętni powinni stawić się w Mauna Kea Visitor Inforrmation Station o godz. 13:00. Będą oni potrzebować samochód z napędem na cztery koła z funkcją „low range”. Centrum nie zapewnia transportu. Wjazd na szczyt zajmuje pół godziny. Maksymalna prędkość, z jaką można się poruszać to 25 mil/godz. W czasie wycieczki zwiedzający wejdą przynajmniej do jednego z obserwatoriów.
Program specjalny w sobotnie wieczory
Odbywa się w każdą drugą sobotę miesiąca w czasie roku szkolnego. Program ten adresowany jest do uczniów, zainteresowanych astronomią.
Malalo a Ka Po Lani
W trzecią sobotę każdego miesiąca w Visitor Information Station odbywa się Malalo a Ka Po Lani, specjalny pokaz, przedstawiający elementy kulturowe, otaczające Mauna Kea. Pokaz poprzedzony jest obserwowaniem gwiazd.
Jak dotrzeć?
Na szczyt prowadzą dwie drogi, obie przez Saddle Road. To trasa, która łączy Wschód i Zachód Big Island, przechodząc dokładnie pomiędzy wulkanami Mauna Loa i Mauna Kea.
Z Hilo należy pojechać Highway 11, obok sklepu spożywczego KTA, w górę Puainako. Ze skrzyżowania przy Komohana trzeba zjechać w Saddle Road.
Z Hilo można dojechać również starszą drogą. Z Hilo Bay Front jedźmy Kamehameha Ave. do granicy centrum miasta. Ostatnie światła znajdują się na skrzyżowaniu Kamehameha i Waiānuenue. W prawo droga prowadzi do Hamakua Coast, my skręćmy w lewo, w Saddle Road.
Jadąc po Saddle Road, zobaczymy, że za słupkiem milowym #8 skończy się miasteczko Kaūmana i będzie coraz mniej domostw. W tym miejscu zaczyna się kręta droga. Uważajmy: z naprzeciwka mogą zjeżdżać samochody ze zbyt dużą prędkością, a ich kierowcy, którzy przebywali na bardzo dużej wysokości mogą nadal odczuwać skutki choroby wysokościowej. Włączmy zatem światła mijania.
Dalej miniemy las `Ohi`a Lehua. Rosną w nim drzewa z czerwonymi kwiatami, które są wizytówką Hawajów.
Od Saddle Road odchodzi wiele mniejszych dróg, ale prowadzą one donikąd. Są krótkie i zrobione po to, żeby kierowcy mogli zawrócić lub pozwolić szarżującym kierowcom na wyminięcie.
Bez względu na pogodę na górze, po drodze może kilka razy padać, może złapać nas burza i możemy przejechać przez teren, w którym gęste ciemne chmury będą zawieszone tuż nad naszym samochodem. To są normalne warunki pogodowe na tej wysokości, więc jeśli sprawdziliśmy, że pogoda na szczycie jest ładna, nie zwracajmy uwagi na to, co dzieje się po drodze.
Jeśli wybierzemy się na wycieczkę wcześnie rano, będziemy mogli zrobić sobie kilka przystanków w drodze na szczyt. To dobry sposób, by się zaaklimatyzować.
Za słupkiem milowym #14.5 znajduje się boczna droga w prawo. Jeśli nią pojedziemy, dotrzemy do rozstajnych dróg w kształcie litery „T”. Jeśli skręcimy w lewo, niecałą milę dalej będzie strumyk. Od zjazdu ze Stabble Road droga zamienia się w gruntową, a koło strumyka zaczyna się bardzo ciężki odcinek, który można pokonać jedynie największymi pojazdami z napędem na cztery koła. Jedną milę dalej kończy się droga. Wysiądźmy i pójdźmy ścieżką, która jest dobrze widoczna. Dojdziemy nią do rzeki Wailuku, tej samej, o której trochę wcześniej pisałam. Pamiętajmy: jest ona najbardziej niebezpieczną na Hawajach rzeką. Nie wchodźmy zatem do wody, nie kąpmy się. Pamiętajmy również o leptospirach, które są w hawajskich rzekach. W Wailuku są też pierwotniaki Giardia Lamblia, wywołujące giardiozę, jedną z najczęściej występujących chorób pasożytniczych u ludzi, psów i kotów.
Za słupkiem milowym #16.1 jest kolejna droga w bok, nazywa się Tree Planting Road. UWAGA! Jest to popularne wśród myśliwych miejsce polowań.
Za słupkiem milowym #19 pojawi się formacja skalna a`a, czyli pozostałości po erupcji wulkanu w 1855.
Za słupkiem milowym #21.5 należy UWAŻAĆ! Jest tam niebezpieczny zakręt, na którym zabiło się kilka osób. Stąd też odchodzi droga do nietkniętego przez lawę miejsca, zwanego Kipuka, w którym żyje kilka gatunków ptaków.
Za słupkiem milowym #22.4 na zakręcie po lewej stronie znajduje się zatoczka i ścieżka Pu`u O`o. Na jej końcu jest łąka, na której nie tylko zobaczymy ptaki, ale również dzikie świnie i kozy. Do samochodu należy wrócić po śladach.
Za słupkiem milowym #23.0 wjeżdża się na teren District of North Hilo, a za #23.1 po prawej stronie znajduje się ranczo Pu`ualo.
Za słupkiem milowym #27.6 zacznie się droga gruntowa i tu można zrobić sobie przerwę i wspiąć się na Pu`u Huluhulu. Można też od razu pojechać do krzyżówki Saddle Road i Mauna Kea Access Road, i skręcić w kierunku Mauna Kea Summit. To właśnie w tym miejscu zaczynają się mgły, słaba widoczność, burze, deszcze, nisko zawieszone chmury. Może też się zdarzyć, że na drogę wyjdą krowy. Trzeba bardzo uważać.
Za słupkiem milowym #0.8 znajduje się ranczo Humu`ula, a za kolejnym – #2.1 po prawej stronie droga szutrowa. NIE JEDŹCIE NIĄ!!! Prowadzi ona do Waimea, pomimo że nazywa się Mauna Road. Gdybyście nią pojechali, musielibyście przejechać przez pastwiska, na których wypasają się krowy oraz rezerwaty przyrody i przez rzekę Wailuku. Jeśli uszlibyście z życiem, to i tak nie dotarlibyście na szczyt.
Za słupkiem #2.5 po lewej stronie znajdują się kopuły stacji przekaźnikowej, przez którą przechodzi sygnał telefoniczny do stacji na Mauna Loa.
Od słupka milowego #4.3 droga zaczyna być jeszcze bardziej kręta, o czym informują liczne znaki ostrzegające.
Pierwsze oznaki cywilizacji pojawią się za słupkiem milowym #6.4. Zanim dojedziecie do pierwszych domostw, od słupka milowego #6.1 odchodzi w prawo droga gruntowa. Prowadzi ona do obozu dla dziewcząt, jest bardzo malownicza i nie zaprowadzi nas na szczyt.
Za słupkiem milowym #6.4 mieści się the Onizuka Center for International Astronomy Visitor Information Station. To w tym miejscu powinniśmy zrobić sobie przystanek, nie krótszy niż pół godziny i zjeść pożywny posiłek.
Powyżej centrum widać osiedle domków, nazywanych tu „domami z kamienia”. To miejsce, w którym mieszkają wszyscy zatrudnieni na szczycie pracownicy. Mieszkając na wysokości 9200 stóp, nie mają problemów z zaklimatyzowaniem się na szczycie. Pracują w systemie 4 – 5-dniowym, następnie mają przerwę potrzebną, by się wyspać i pożyć normalnym życiem.
W domkach są pokoje dla 72 osób, kawiarnia, pralnia, basen i inne atrakcje, stanowiska komputerowe, biblioteka, telewizja kablowa i gry komputerowe.
Hale Pōhaku, bo tak nazywa się ta osada nie jest udostępnione dla zwiedzających.
Po pół godzinie możemy jechać dalej i to będzie ostatni odcinek drogi. Jak już wyjedziemy z centrum i miniemy osiedle „domków z kamienia”, dojedziemy do drogi szutrowej. Na jej początku może być ustawiony zakaz wjazdu, ale najczęściej ustawiany jest on zimą ze względu na zbyt dużą warstwę śniegu. A wiecie, dlaczego ta droga jest szutrowa? Pracownicy stacji specjalnie pozostawili ją w takim stanie, żeby zniechęcić ludzi do wjazdu na szczyt, szczególnie nocą. Reflektory samochodowe mogłyby spowodować, że idealna czerń nieba przestałaby być idealna, a jak wiemy, nad Mauna Kea panuje idealna ciemność.
Podjeżdżajmy pod górę bardzo ostrożnie. Na drodze nie ma barierek i łatwo wypaść z trasy, a zbocza są bardzo strome. Jest ona równie malownicza, jak i niebezpieczna.
Kilka mil dalej zacznie się ponownie przyzwoita droga. Za słupkiem milowym #12.0 po prawej stronie zobaczycie płaskowyż, na którym agencja NASA w lipcu 2012 roku testowała łazik księżycowy (Lunar Lander). Dlaczego akurat tutaj? W tym miejscu gleba i warunki zbliżone są do tych, które panują na Księżycu.
Za słupkiem milowym #12.4 droga prowadzi w prawo do radioteleskopu (Radio Telescope), który jest jedną z wielu anten, ustawionych na całym świecie i skorelowanych ze sobą. Ma średnicę 82 stóp (25 m) i waży 240 ton. Działa 24 godziny na dobę i nie wymaga obsługi. W dzień i w nocy nasłuchuje ciał niebieskich, a jeśli chwilę zaczekacie usłyszycie i zobaczycie, jak wolno się przesuwa.
Kawałek za radioteleskopem będzie ścieżka do jeziora Waiau, o którym napisałam w „Zapiskach z podróży”.
Za jeziorem zawróćcie i dojedźcie do skrzyżowania. Skręćcie w lewo. Droga ta zakręca i prowadzi do kilku kopuł. Za nimi rozpościera się idealny widok na wyspę Maui i na wyspy na zachód od niej.
Na końcu tej drogi znajduje się stacja Subaru Telescope Facilitiy, w której znajduje się największy na świecie teleskop optyczny. Jak już pisałam, jest on udostępniony dla zwiedzających.
Za stacją Subaru znajdują się pozostałe obserwatoria, a za nimi wejście na szczyt.
Życzę miłej i bezpiecznej wyprawy.
Dobre rady i ostrzeżenia
Na wysokości 14000 stóp (4267 m), na którą wznosi się wulkan Mauna Kea jest o 40% tlenu mniej niż na dole. Ze względu na zmianę wysokości i możliwość wystąpienia objawów choroby wysokogórskiej w wycieczce nie powinny brać udziału dzieci poniżej 16. lat, kobiety w ciąży oraz osoby z nadwagą lub problemami kardiologicznymi i oddechowymi. Osoby, które dzień wcześniej nurkowały nie powinny wjeżdżać na Mauna Kea.
Należy:
- wysmarować twarz i odkryte części ciała kremem z mocnym filtrem; na szczycie można poparzyć się już po 15 minutach przebywania na słońcu
- zabrać ze sobą okulary przeciwsłoneczne
- często pić wodę, żeby nie dopuścić do odwodnienia organizmu; na szczycie jest bardzo suche powietrze, a picie wody dodatkowo sprawi, że szybciej przystosujemy się do nowych warunków atmosferycznych
- założyć ciepłe ubranie, również rękawiczki i czapkę; bez względu na porę roku na szczycie jest zimno i wietrznie
- jeśli jest nam słabo lub nas mdli, nie wolno równocześnie mówić i poruszać się; powoli wdychajmy powietrze, to pomaga
- rozrzedzone powietrze na szczycie powoduje u ludzi irytację i często zdarza się, że pary bez powodu kłócą się, a o powodach kłótni zupełnie zapominają, kiedy zjadą na dół
- zjeżdżając z góry, zredukować bieg; inaczej spalimy hamulec
- pamiętać o zatankowaniu samochodu, na drodze do, ani na górze nie ma stacji benzynowych
Mauna Kea
The Subaru Telescope Observatory – wycieczkę należy zarezerwować na tydzień wcześniej pod numerem +1 808-934-5056; www.subarutelescope.org
W. M. Keck Observatory – niedostępny dla zwiedzających, poza pokazem filmiku, ekspozycją i możliwością obserwowania z daleka kopuły i teleskopu, poniedziałek – piątek 8:00 – 16:30.
The Keck Telescope Control Center – replika teleskopu Kecka, 65-1120 Mamalahoa Hwy przy drodze Hwy. 19 – 8:00 – 16:30.
Waiau Lake – jedyne na środkowym Pacyfiku jezioro polodowcowe na wysokości 13020 stóp npm. (3968 m)
Narty i snowboard na stokach Mauna Kea - należy stosować się do tych samych wskazówek, co przy wjeździe na szczyt Mauna Kea latem; szusowanie po zboczach Mauna Kea jest dozwolone, ale trzeba zebrać się w grupę, w której każdy ma samochód terenowy. Na wulkanie nie ma wyciągów, a zatem samochód służy za wyciąg. Warto o tym pamiętać przy rezerwacji pojazdu.
***************************************************
Hawai`i Volcanoes National Park
Narodowy Park Wulkanów
Adres: 1 Crater Rim Dr, Hawaii Volcanoes National Park, HI 96718
Telefon: +1 808-985-6000
(pod tym numerem możnarównież zaczerpnac informacji o erupcjach)
Park jest czynny24 godziny na dobę przez cały rok, także w święta i weekendy
Kilauea Visitor Center jest czynnecodziennie 7:45 – 17:00
Jaggar Museum jest czynne codziennie 8:30 – 19:30
Cennik:
- wjazd prywatnym samochodem, wliczone wejście zwiedzających: $10 (wejściówka ważna przez 7 dni)
- wejście indywidualne (piesi, rowerzyści): $5 (wejściówka ważna przez 7 dni)
Jak dojechać?
Narodowy Park Wulkanów oddalony jest o 30 mil (48 km) od Hilo i 96 mil (154 km) od Kailua-Kona. Z Hilo będziemy jechać 45 minut, a z Kony ok. 2,5 godziny. Zarówno z Hilo, jak i z Kailuna-Kona musimy jechać drogą H-11. Jeśli zdecydujemy się jechać przez Waimea drogami H-19 i H-11, zajmie nam to od 2,5 do 3 godzin.
Hawai`i Volcanoes National Park
Na terenie parku znajdują się dwa wulkany: Mauna Loa i Kilauea oraz liczne miejsca, które umieszczono na amerykańskiej liście zabytków National Register of Historic Places Listings on the islands of Hawaii: 1790 Footprints, Ainahou Ranch, Ainapo Trail, Kilauea Center, Puna-Ka`u Historic District, Volcano House, Whitney Seismograph Vault No. 29 i Wilkes Campsite.
Hawajski Park Wulkanów został 13. parkiem narodowym Stanów Zjednoczonych, zanim Hawaje zostały włączone do Ameryki. Dekret wydał prezydent Woodrow Wilsona 1 sierpnia 1916 roku.
W 1980 roku UNESCO przez wzgląd na wyjątkowe wartości krajobrazowe i naukowe nadało Narodowemu Parkowi Wulkanów status Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery.
W 1982 roku UNESCO ponownie wyróżniło Narodowy Park Wulkanów. Został on umieszczony na Liście Światowego Dziedzictwa.
Powierzchnia parku wynosi 130888 ha, warto przyjechać tu samochodem. Dla pieszych wytyczono 250 km szlaków turystycznych.
Dobre rady i ostrzeżenia
W parku są miejsca, w których woda, spadająca na rozgrzane skały lawowe powraca w postaci pary, a są to: Steam Vents, Steaming Bluff i Sulfur Banks. Nie zalecałabym zwiedzania tych miejsc osobom z problemami oddechowymi, kardiologicznymi i kobietom w ciąży oraz malym dzieciom. Szczególnie Sulfur Banks.
Na terenie parku można rozbić namiot, ale tylko wtedy, kiedy uzyska się pozwolenie. Należy w tym celu zarejestrować się w Kilauea Visitor Center.
Nie wolno przebywać w jednym miejscu dłużej niż trzy noce. Wędrowcy muszą zabrać ze sobą wszystkie śmieci. Wolno wyrzucić je tylko do koszy, które znajdują się przy muzeach, a więc poza szlakami.
Palenie ognisk jest zabronione, dozwolone jedynie w specjalnie wyznaczonych miejscach. Można rozpalić ogień w Namakani Paio, Kipuka Nene i Kipuka Puaula.
Palenie papierosów na terenie parku jest zabronione.
Parkować można jedynie w wyznaczonych miejscach. Dotyczy to nie tylko samochodów, ale także rowerów.
Na terenie Stanów Zjednoczonych funkcjonuje zakaz wywożenia z parków narodowych czegokolwiek poza zakupami z parkowych sklepików. Nie wolno zatem zabierać fragmentów lawy, skał mineralnych, piaskowych, kulturowych artefaktów, roślin ani zwierząt.
Łowienie ryb wzdłuż wybrzeża od Halape do wschodniej granicy parku jest zarezerwowane wyłącznie dla rdzennych Hawajczyków z rejonu Kalapana i ich gości.
Rowerzyści nie mogą poruszać się po ścieżkach parkowych, chyba że uzyskają pozwolenie.
Turyści piesi muszą trzymać się wyznaczonych szlaków, by uniknąć wypadku.
Nie wolno wspinać się ani na skały, ani na ściany świątyń.
**********************************
Akaka Falls State Park
Park Stanowy Wodospadu Akaka
Adres: Honomu, HI 96720
hawaiistateparks.org
+1 808-961-9540
Park otwarty
codziennie do zmierzchu
Cennik:
opłata parkingowa za samochód: $5 (jednocześnie jest biletem wstępu dla całej grupy, która nim przyjechała)
turyści piesi: $1 od osoby
Jak dojechać?
Park znajduje się na końcu drogi Akaka Falls Road przy Hway 220, 3.6 mili (5,8 km) na południowy zachód od miasta Honomu i 11 mil (18 km) od Hilo.
Dojechać do niego zarówno z południa, jak i północymożna drogą HI-19 (Hawaii Belt Road). Kiedy zobaczycie drogowskaz do Honomu i Akaka Falls, kierujcie się pod stromą górę. Przejedźcie niecałe pół mili i na skrzyżowaniu w kształcie litery T, skręćcie w lewo w główną ulicę Honomu. Będziecie mieli pierwszeństwo przejazdu. To tam są te sklepiki i bar szybkiej obsługi, do których my weszliśmy. Jest też kafejka internetowa z najtańszym w stanie Hawaje dostępem do Internetu. Za cały dzień korzystania płaci się jedynie $1.00.
Z głównej ulicy skręćcie w prawo, w dalszym ciągu jadąc tak, jak pokazują drogowskazy. Wjedźcie na Akaka Falls Road. Parę metrów dalej zobaczycie stragan z warzywami i owocami, a obok duże drzewo kokosowe. Cały czas wjeżdżajcie pod górę aż traficie na parking.
Akaka Falls State Park
Ze ścieżki widokowej dojrzymy wodospad Kahuna, ale przede wszystkim na terenie parku znajduje się wodospad Akaka (134 m), który jest ponad dwukrotnie wyższy od wodospadu Niagara.
Dobre rady
Wodospad Akaka podziwia się tak naprawdę ze schodów. Nie ma tam niestety udogodnień dla osób na wózku inwalidzkim.
**************
Miejsca warte odwiedzenia w północnej części Big Island
North Kohala
Jak trafić?
Do Kohala prowadzą dwie drogi:
- górska, jest nią Kohala Mountain Road, Highway #250 – oferuje piękne widoki na wzgórza i rozległe pastwiska, ale jest kręta i niebezpieczna; można nią dojechać z okolic Hilo i Waimea
- wzdłuż wybrzeża, Akoni Pule Highway Highway #270.
Odległość z lotniska w Kona do Hawi wynosi 50 mil (80 km), dojedziemy tam mniej więcej w godzinę. Pojedźmy na północ Highway #19 do skrzyżowania w Kawaihae, skręćmy w lewo w stronę portu i jedźmy na północ Highway #270, kierując się do Hawi.
Odległość z lotniska w Hilo do Hawi i Kapaau wynosi mniej więcej 90 mil (145 km) i dojechanie tam zajmie nam ok. godziny. Z Hilo kierujmy się na północ Highway #19. Przejedźmy przez miasta Honokaa i Waimea aż do skrzyżowania w Kawaihae, skręćmy w lewo w stronę portu i jedźmy na północ Highway #270, kierując się do Hawi.
Do North Kohala można również dolecieć. Jest tam lądowisko Upolu, na którym mogą zatrzymywać się małe samoloty.
North Kohala
Do North Kohala trzeba pojechać przede wszystkim po to, żeby zobaczyć kilka ważnych historycznie miejsc, m.in. Puukohola Heiau i Hawi, miejsce narodzin króla Kamehamehy Wielkiego. North Kohala jest najbardziej na północ wysuniętym miejscem Dużej Wyspy i z geologicznego punktu widzenia najstarszym na całych Hawajach.
W Kapaau stoi pomnik króla Kamehamehy Wielkiego, z którym wiąże się niezwykła historia. Zamówiony w 1880 roku u amerykańskiego artysty Thomasa Ridgewaya Goulda, został wysłany do Włoch, gdzie pokryto go brązem. Niestety w bardzo dziwnych okolicznościach posąg zaginął w czasie transportu. Zamówiono nowy i sprawa nie byłaby aż tak dziwna, gdyby nie to, że kilka tygodni później zaginiony posąg odnaleziono w pobliżu Falklandów. Odzyskana figura wielkiego króla stoi teraz przed starym budynkiem sądu w Kapaau, a ten drugi – przed gmachem sądu w Honolulu.
Warto pojechać do punktu widokowego w dolinie Pololu, a jeśli przed zjazdem do świątyni Puukohola pojedziemy na wschód Kawaihae Road, trafimy do Waimea, krainy paniolo, hawajskich kowbojów. Można tam zwiedzić ranczo Kahua i przyjrzeć się z bliska życiu kowbojów i pojeździć konno.
W Waimea znajdziemy restaurację, w której potrawy przyrządza najlepszy na wyspach szef kuchni Peter Merriman (Merriman`s Restaurant), trzykrotny laureat bardzo prestiżowej na Hawajach nagrody Jamesa Bearda dla najlepszych kucharzy oraz członek-zalożyciel stowarzyszenia Hawaii Regional Cuisine.
Miejsca warte odwiedzenia w miejscowości Kailua-Kona
Hulihe`e Palace
Adres: 75-5718 Ali`i Drive, Kailua-Kona, HI 96740
+1 (808)-329-1877
+1 (808) 329-9555
Hulihee@daughtersofhawaii.org
Pałac otwarty
wtorek – sobota 10:00 – 15:30, ostatni wchodzą o 14.30; zamknięte w niedziele, poniedziałki, Boże Narodzenie, Nowy Rok, Wielkanoc i Święto Dziękczynienia
Cennik
Zwiedzanie z przewodnikiem:
dorośli: $10.00
seniorzy i Kama`aina (mieszkańcy): $8.00
zwiedzanie indywidualne:
dorośli: $8.00
seniorzy i Kama`aina (mieszkańcy): 6.00
dzieci (do 16 lat) bez względu ma rodzaj zwiedzania: $1.00
wstęp wolny do ogrodów i na koncerty
Jak dojechać?
Do pałacu można podpłynąć statkiem. Mieści się on 10 minut spacerkiem od mola Kailua (Kailua Pier).
Można tam również dojechać samochodem. Kulihe`e Palace położony jest w sercu starej części Kailua-Kona, na uczęszczanej drodze Ali`i.
Imprezy
pierwsza sobota/niedziela listopada – Arts and Crafts Fair (kiermasz rękodzielnictwa)
marzec – weekend Kûhio
w czasie Aloha Festival – Royal Tea
czwarta niedziela miesiąca – koncerty
Hulihe`e Palace
Położony nad wodą Pałac Hulihe`e zbudowany został w 1838 roku na zamówienie najwyższego wodza Johna Adamsa Kuakini, drugiego gubernatora wyspy Hawaii. Budynek ten jest jedynie o rok młodszy od Moku`aikaua, pierwszego na wyspie kościoła zbudowanego z kamienia.
Zbudowany został ze skał lawowych i budulca koai `ohi`, które połączono zaprawą koralowo-wapienną.
W dwupiętrowym budynku mieści się 6 pomieszczeń: hol wejściowy, bawialnia i jadalnia oraz dwie sypialnie i salon.
Po śmierci gubernatora, pałac przeszedł na własność jego adoptowanego syna Williama Pitta Leleiohoku, który wkrótce również zmarł. Zostawił on pałac w spadku swojej żonie księżniczce Ruth Luka Ke`elikōlani. To właśnie w tym czasie w pałacu Hulike`e znajdowała schronienie hawajska rodzina królewska. Kiedy księżniczka umarła w 1883 roku, nie pozostawiwszy potomków, pałac przypadł w spadku księżniczce Bernice Puahi Bishop, ostatniej prawowitej spadkobierczyni z dynastii Kamehamehów. Tej samej, do której należał pałac, obecnie muzeum The Bernice Pauahi Bishop (patrz rozdział, poświęcony Oahu).
Księżniczka Bernice umarła rok później, a po jej śmierci pałac zakupił król Kalākaua i królowa Kapi`olani. Wprowadzili oni wiele zmian architektonicznych i wzbogacili wystrój wnętrz, przez co pałac stał się bardziej królewski. Po śmierci królowej Kapi`olani pałac przeszedł na własność adoptowanych synów – królewiczów: Kūhiō Kalaniana`Ole i Davida Kawānanakoa. W 1914 roku pałac został w końcu sprzedany, a jego wyposażenie wystawione na aukcji.
W 1925 roku pałac został zakupiony przez władze Hawajów. Utworzono w nim muzeum, które funkcjonuje do dziś. Zarządza nim organizacja, która nazywa się Daughters of Hawai`i (Córy Hawajów). Mniej więcej w tamtym czasie kompania Inter-Island Steam Navigation chciała przekonać Córy, by zrzekły się praw do pałacu Hulihe`e. Kompania chciała bowiem urządzić w nim luksusowy hotel, a Hulihe`e przez swoje położenie w starej dzielnicy Kony i tuż nad oceanem wydało im się najlepszym miejscem. Córy Hawajów stawiły jednak opór i dzięki nim możemy dziś podziwiać kolekcje, ukazujące styl życia na Dużej Wyspie pod koniec XIX wieku: hawajskie meble królewskie, wyroby rzemieślników, portrety, gobeliny i narzuty.
W 1973 roku pałac został wciągnięty do rejestru narodowych zabytków the National Register of Historic Sites.
Mokuaikaua Church
Adres: Ali`i Drive
King Kamehameha`s Kona Beach Resort
Hotel w Kailua-Kona – miejsce, w którym mieszkał król Kamehameha Wielki
Adres: 75-5660 Palani Rd., Kailua-Kona, HI 96740
+1 (808)-329-2911
W tym miejscu król Kamehameha spędził ostatnie lata życia. W ogrodach hotelowych mieści się The Ahuena Heiau, zrekonstruowana świątynia, przebudowana przez samego króla. Obecnie znajduje się na Narodowej Liście Zabytków.
**************
Atrakcje po zachodniej części Dużej Wyspy
Miejsca warte odwiedzenia w zachodniej części Big Island
Kealakekua Bay
Zatoka Kealakekua – miejsce, w którym zabito kapitana Cooka
Jak dotrzeć?
Kealakekua Bay znajduje się 30 minut jazdy samochodem na południe od Kailua-Kona. Dojazd samochodem możliwy jest jedynie do Napo`opo`o Beach, która położona jest we wschodniej części zatoki.
Z Kailua-Konapojedźmy na południe Hwy #11do zakrętu w Napo`opo`o (ok. 18 mil = 28 km), następnie skręćmy w prawo i pojedźmy 4 mile (6.5 km) w kierunku zatoki.
Kealakekua Bay
Zatoka Kealakekua jest doskonałym miejscem do nurkowania dla początkujących, gdyż wody są tu spokojne i bardzo czyste. Kealakekua to także miejsce, w którym 14 lutego 1779 roku zabito kapitana Cooka, uznawanego przez współczesnych za odkrywcę wysp hawajskich. Po śmierci obdarzono go prawdziwym kultem, Hawajczycy bowiem bali się, że duch kapitana nawiedza ich w zemście za odebrane mu życie.
Niektórzy historycy twierdzą, że przydomek Erono, który Hawajczycy nadali kapitanowi wywodzi się od imienia boga Lono. W ten sposób tubylcy oddawali hołd duchowi kapitana Cooka. Inni twierdzą, że Erono może pochodzić od zawołania E Rono, co po hawajsku znaczy „słuchaj; uwaga!”. Tym słowem hawajscy wodzowie chcieli skierować uwagę tłumu na osobę kapitana.
Tak naprawdę to nie on był pierwszym Europejczykiem, który stanął na hawajskim lądzie. Był nim kapitan William Bligh, znany współczesnym jako kapitan zbuntowanej załogi statku „Bounty”. Kapitan Cook, z którym dopłynął wtedy do wybrzeży wyspy Hawaii wysłał go, by sprawdził, jak głęboki jest w tym miejscu ocean i by poszukał świeżej wody. Wychodzi na to, że to on był pierwszym Europejczykiem, którego noga stanęła na hawajskiej ziemi.
Być może kapitan Cook zginąłby rok wcześniej – wtedy, kiedy po raz pierwszy przypłynął na Hawaje. Nie pomogłaby mu nawet znajomość języka tahitańskiego, zbliżonego do języka hawajskiego. Za każdym razem zjawiał się na wyspach w sezonie makahiki, miesiącach, w których zbierano podatki, przyjmowano od Hawajczyków plony i dary; w których zakazane było prowadzenie wojen, nawet bitew lub zwykłych potyczek. Nie odnaleziono w dziennikach kapitana Cooka żadnej wzmianki o makahini, więc pewnie nie wiedział o tradycji zachowania w tym czasie pokoju. Gdy ponownie przypłynął, by naprawić główny maszt statku Resolution, który uszkodził silny podmuch wiatru, sezon makahiki już się skończył i Hawajczyków nie obowiązywało żadne prawo. Konflikt między wyspiarzami a Brytyjczykami doprowadził do rozlewu krwi, śmierć poniosło kilku, w tym jeden z najważniejszych wodzów i – oczywiście – sam kapitan Cook. Po śmierci jego ciało zostało poćwiartowane i oddzielone od kości. Historycy twierdzą, że Hawajczycy w ten sposób czcili najważniejszych wodzów, ćwiartując ciała i paląc je. Podobnie do rytuału palenia części ciała zmarłego w kraterze wulkanu Kilauea, by dusza zmarłego zamieniła się w au-makua Pele.
Dobre rady i ostrzeżenia
By dostać się na plażę, należy podpłynąć do niej łódką lub przejść po bardzo nierównej ścieżce.
Nie wolno łowić ryb, ani karmić. Nie wolno zabierać z plaży kamieni, ani skał.
Łódki nie wolno zakotwiczać w podstrefie A, w podstrefie B można ją wyciągnąć na piasek. Chodzi o to, by nie zniszczyć rafy koralowej.
Polecam "Stan Miłości. Poradnik dla przygotowujących się do wyjazdu na Hawaje" dostępny na www.wydaje.pl.
