Plaża nad Atlantykiem wielkości osiedla mieszkaniowego

21 lipca 2015

Pojechaliśmy ponownie na wyspę Harris, żeby zobaczyć to, czego nie udało nam się obejrzeć poprzednio. Tym razem pogoda w kratkę: przejeżdżaliśmy przez pas deszczu, by za chwilę wjechać w pełne słońce.  Dojechaliśmy aż do Leverburgh. Pomimo słońca było zimno na dworze i wiał silny wiatr, więc wyskakiwaliśmy na krótko z samochodu, żeby „pstryknąć” zdjęcie i jechaliśmy dalej. Widoki zrekompensowały nam niewygody. Było warto.

Ale to, co zobaczyliśmy dziś wieczorem można zaliczyć do najbardziej niezwykłych miejsc na świecie – Ardroil Beach w miejscowości Uig. Plaża jest wyjątkowo szeroka, mierzy prawie pół kilometra i zajmuje kilka hektarów. Nie jedno polskie gospodarstwo zmieściłoby się na takiej powierzchni. Jest na niej bardzo jasny i czysty piasek, prawie w całości podmokły, bo w czasie przypływu Atlantyk zabiera dużą jej część. Podeszliśmy do brzegu, ale szybko też się wycofaliśmy. Była godz. 20.20, a my nie wiedzieliśmy, o której jest przypływ, a nie chcieliśmy ryzykować. A może plaża jest zabierana przez ocean dopiero zimą?

Po drodze widzieliśmy posąg Chessmana. Postawiono go tu w 1831 roku, by uczcić odkrycie na wyspie Lewis 78 figur szachowych wysokości człowieka. Zrobiono je w Norwegii w XII wieku. Teraz figury można obejrzeć w British Museum i Museum of Scotland. 

W drodze powrotnej mijaliśmy wóz terenowy, jakich tu wiele. Większość dróg na Lewis and Harris to single track road, ale są miejsca do wymijania – passing place. Do takiego miejsca dojeżdżaliśmy, gdy wtem kierowca z wozu terenowego z przeciwnego kierunku, który czekał, aż ustąpię mu pierwszeństwa przełożył coś na siedzenie pasażera z przodu. Tym czymś była strzelba – co do tego cała nasza trójka nie miała wątpliwości. Przez chwilę zrobiło nam się słabo, bo byliśmy kilkanaście mil od głównej drogi. Jednak szybko wytłumaczyliśmy sobie, że pewnie będzie polować na króliki, których przy plaży jest całe mnóstwo. Gdy wracaliśmy na parking, mieliśmy wrażenia, że wydmy całe ruszają się, a to ruszały się setki małych i większych królików. Jeżeli on jechał zapolować na nie, to nie powinnam go przepuścić, tylko spychać, zmuszać do cofania, co nie jest fajne, gdy droga jak serpentyna wije się raz w górę, raz w dół. Niech by się przejechał na wstecznym, to może odeszłaby mu ochota na strzelanie do królików, bo każdy z nim jest dla mnie Peterem Rabbitem. Ale zjechałam na passing place, bo nie wiadomo, co kierowcy mogłoby strzelić do głowy.

Na Hebrydach czujemy się, jakbyśmy cofnęli się w czasie

Na Hebrydach czuję się, jakbym cofnęła się w czasie. I nawet nie muszę wchodzić do blackhouse czy do broch, wystarczy że będę chciała zatankować. Dziś usiłowałam znaleźć czynną stację benzynową. Wczoraj była niedziela i stacje były nieczynne, dlatego dziś jechaliśmy na oparach benzyny, szukając fuel station. Najbliższa stacja, znaleziona w nawigacji była 10 mil od nas, czyli jakieś 16 km. Jestem przyzwyczajona, że w Warszawie stacje są na każdym kroku. Z początku nawigacja poprowadziła nas w stronę Stornoway, ale potem kazała nam skręcić w lewo i po kilku milach wjechaliśmy na wyspę Great Bernera - tę samą, na której byliśmy kilka dni temu. Od samego zakrętu mieliśmy wątpliwości, czy jechać dalej. I po dojechaniu do celu, który - jak nas poinformował GPS - "is on your left" okazało się, że dystrybutor "is out of order". Nie było w nim benzyny. A nam zaczęła się palić lampka "Refuel" i zniknęła informacja o zasięgu, który chwilę wcześniej był niewielki. Nagle wszystkie diodki zaczęły równocześnie mrugać. Byliśmy kilkanaście mil od domu i od jakiekolwiek pomocy. Zrobiło się niefajnie, musiałam jechać bardzo oszczędnie. Już wczoraj z gór turlałam się, nie dodawałam gazu. Dziś osiągnęłam szczyty eco jazdy. Nie włączyłam funkcji "Eco", bo ostatnio spowodowała ona większe zużycie paliwa. Doszliśmy wtedy do wniosku, że jednak "eco" znaczy "ecologic", nie "economic". I chyba chodzi w tym samochodzie o jazdę ekologiczną, bo po pierwsze jest to hybryda, a po drugie diodka "Eco Drive" ma w obrazku zielony liść. 

Jadąc bardzo powoli, równo i nie dodając gazu, czyli jak mawia mój syn, szlajając się po drodze, dojechaliśmy do domu, ale dosłownie na oparach benzyny. Pod koniec jazdy czułam, jak silnik słabnie. Wiem z poprzednich wyjazdów, że automat jest bardzo czuły na brud, który osadza się na dnie zbiornika. 

Właściciel domu, w którym mieszkamy zlitował się nad nami, dał kilka litrów benzyny i pokierował do stacji, odległej od nas o 8 mil. Żeby nie było wątpliwości, jest ona czynna tylko w dzień powszedni i tylko do 17.00. Taki urok Hebryd! Pojechaliśmy natychmiast zatankować, a po drodze zobaczyliśmy kawałek wyspy Lewis. Przepiękny! Oznacza to, że piękne widoki mamy tuż pod bokiem i piękna jest nie tylko wyspa Harris.  

Odkryliśmy piękno wyspy Harris

19 lipca 2015

Należy uważać, co się mówi, żeby nie wypowiedzieć tego w złą godzinę. Dziś na początku wycieczki na wyspę Harris zapytałam retorycznie, jakie jeszcze wyzwanie może stanąć przed kierowcą, który przyzwyczajony do ruchu prawostronnego musi jeździć lewą stroną drogi. Oczywiście, pomijając rajdy i kaskaderkę. I stwierdziłam przedwcześnie, że żadne. Nigdy, ale to nigdy w życiu nie będę "paplać", co mi ślina na język przyniesie, bo ta "paplanina" obróciła się dziś przeciwko mnie. Jeśli do tej pory myślałam, że jazda po wyspie Lewis jest trudna, bo drogi się wiją i trzeba jechać raz w dół, by za chwilę znów wspinać się pod górę, to po powrocie z wyspy Harris stwierdzam, że bardzo, ale to bardzo się myliłam. To, co dziś przeżyłam jest trudne do opisania. Nawigacja wybrała taką trasę, że miałam ochotę zatrzymać samochód i się rozpłakać. Jechaliśmy po półkach skalnych i drogach tak wąskich, że po raz pierwszy w życiu byłam "roztelepana", bo ciągle kontrowałam kierownicę "lekko w prawo – lekko w lewo", żeby nie spaść w przepaść, ani nie wpaść na skały. Gdybym kontrowała bardziej, byłoby już po nas. Ta droga była asfaltowa, co jeszcze pogarszało sprawę, bo z prawej strony tworzył się uskok. Gdyby była ona na równi z wąskim paskiem przy skałach, to co najwyżej obtarłabym karoserię. A tak musiałam manewrować, by wpasować się nie tak wąskim samochodem w wąski pasek drogi. Z lewej strony była przepaść bez barierki, bo po co ona? Jak masz „polecieć” do Boga, to po co Ci to utrudniać? Leć bez przeszkód. Po prostu uwielbiam to poczucie odpowiedzialności u szkockich drogowców. Gdyby Hebrydy Zewnętrzne leżały bliżej Europy, to takie lekceważenie zasad bezpieczeństwa byłoby nie do pomyślenia. Nawet na Krecie, na której kiedyś barierki na górskich drogach nie istniały, po wejściu Grecji do Unii Europejskich pojawiły się, bo takie są wymagania Brukseli. Ale wyspa Harris jest oddalona od urzędów i wymogów unijnych.   

Muszę jednak przyznać, że warto było się pomęczyć, odkryliśmy bowiem piękno zachodnich wysp szkockich. 

Wyspa Harris jest prześliczna, ciężko - co prawda - się po niej jeździ, ale za to widoki są bajeczne. Nie udało nam się wszystkiego zobaczyć, dlatego jeszcze tam wrócimy. W drodze powrotnej odkryliśmy drugą trasę, którą dojedziemy z miejsca, w którym mieszkamy.  

Byliśmy w Bunavoneader Whaling Station - stacji wielorybnicznej z początku XX wieku, założonej przez norweską rodzinę. Najlepiej zachowany jest komin, widoczny w oddali na zdjęciu. 

Następnie pojechaliśmy do największego miasta na wyspie Harris, Tarbert, z którego wypływają promy, m.in. na wyspy Skye i Uist. Zjedliśmy po raz pierwszy od przyjazdu obiad w restauracji. Przejeżdżaliśmy też koło stacji, na której akceptowane są karty kredytowe, ale - UWAGA!!! - żadna stacja nie była otwarta w niedzielę. Wróciliśmy do domu na oparach benzyny.  

 

Byliśmy w St. Clement`s Church w Rodel, zbudowanym w XVI wieku przez Alexandra MacLeod of Harris and Dunvegan. Tak naprawdę kościół powstał jako miejsce pochówku wodzów z klanu MacLeod, tego samego, których wodzowie pochowani są w Aignish. W kościele pod wezwaniem św. Klemensa mieszczą się trzy sarkofagi MacLeodów, a na cmentarzysku przykościelnym znajdują się groby, m.in. szkockich bardów: Mary MacLeod, poetki, która tworzyła na przełomie XVII i XVIII wieku oraz Johna Morrisona z przełomu XVIII i XIX wieku.

St Clement`s Church znajduje się niedaleko Leversburgh, do którego na początku XX wieku dopłynął I wicehrabia Leverhulme i z miejsca się zakochał. W maju 1918 roku kupił wyspę Lewis za 167 tysięcy funtów. Chciał wskrzesić rybołówstwo, ale po I wojnie światowej jego ziemie zaczęli zajmować żołnierze zwolnieni do cywila. Leverhulme usiłował się temu przeciwstawić, ale niestety szkockie władze stanęły po ich stronie.

Na wyspę Harris wrócimy jeszcze dwukrotnie, żeby zobaczyć wszystkie atrakcje, ale też po to, by dostać się przez groblę na wyspę North Uist. Grobla jest przejezdna tylko wtedy, kiedy poziom wody jest niski, fale nie są zbyt wysokie. Oznacza to pobudkę wcześnie rano tak, by przejechać przez groblę w czasie odpływu, a wracać nie później niż o 17.00. 

Walki szkockich klanów

Nadal pada. Po pięknym słońcu, które przywitało nas na wyspie Lewis and Harris ani śladu. Ryzyko opadów w następnych dniach - wedle prognoz pogody - bardzo duże, około 95 procent. Moja mama dziś zwróciła mi uwagę, że człowiek czeka przez cały rok na upał, a wakacje musi spędzać w zimnicy. A mój syn poprosił, żebyśmy w następne wakacje pojechali tam, gdzie jest gorąco, np. do Włoch albo do Nowego Orleanu. 

Wyspa Lewis and Harris jest bardzo ciekawa, ale na tym etapie zwiedzania (co prawda nie zobaczyłam jeszcze wszystkiego) mogę stwierdzić, że Kornwalia jest milion razy ładniejsza. Milion milionów razy!!!

Dziś byliśmy na półwyspie Point, znanym również pod nazwą Eye Peninsula, który połączony jest z wyspą Lewis szeroką groblą. Położony jest bardzo blisko największego miasta Stornoway i tworzy sypialnię stolicy hrabstwa. 

Najważniejszym i zarazem jedynym ciekawym miejscem w Point Villages są ruiny St. Columba`s Church, znane jako Ui Church. To jeden z największych kościołów przed-reformatorskich na wyspach zachodnich. Zachowane budynki pochodzą ze średniowiecza, choć w tym miejscu istniał starszy kościół Saint Cathan (irlandzki mnich, który żył w VI w, uznawany w zachodniej Szkocji za świętego). Na przykościelnym cmentarzu pochowanych jest dziewiętnastu wodzów klanu MacLeod of Lewis.

Klan MacLeod związany był z wyspą Skye i miał kilka gałęzi: MacLeod of Harris and Dunvegan, którego wodzem był MacLeod of MacLeod, MacLeod of Lewis and Raasay oraz MacLeod of The Lewes. Gałąź klanu MacLeod of MacLeod przetrwała do dzisiejszych czasów i w związku z brakiem przez pewien czas potomków płci męskiej jej wodzem była kobieta. Wszystko jednak wróciło do normy i obecnie władzę sprawuje Hugh Magnus MacLeod.  

Od początku klany walczyły ze sobą, nie tylko MacLeodowie. Wczoraj widzieliśmy pole walki Macauleyów z Morrinsonami. Jedni drugim ukradli bydło, w walce zginął przywódca złodziejskiego klanu, więc można powiedzieć, że dobro zwyciężyło. 

Niestety nic więcej ciekawego nie zobaczyliśmy w Point Villages. Dojechaliśmy na koniec półwyspu - do nieczynnej już latarni morskiej, w której mieści się hotel dla psów i kotów. Szczerze mówiąc, w Polsce mamy ładniejsze ... latarnie, nie hotele dla zwierząt. 

Latarnia jest usytuowana na cyplu na Morzu Szkockim. Pogoda dziś nam przypomina jesień nad Bałtykiem. Zrobiliśmy sobie spacer brzegiem morza w Aignis.

Właśnie przed chwilą przeczytałam, że rzeki na Hebrydach Zewnętrznych są dopływami jezior, przez co są krótkie, ale też bardzo często wylewają. My mamy domek nad taką rzeką i codziennie obserwujemy jakby odpływ - "znikanie" rzeki rano i coś w rodzaju przypływu - znaczne podwyższenie poziomu wody wieczorem. Teraz, a jest 20.20 wody w rzece jest bardzo dużo, rano natomiast było jej bardzo mało. W tym miejscu, w którym jeszcze dwie godziny temu stały owce jest silny prąd rzeczny.

rano

wieczorem

Muszę sprawdzić, do którego świętego powinnam zanieść modły o ładną pogodę, bo jutro chcemy zobaczyć wyspę Harris. W Polsce narzekałam na upały, marzyłam o wyjeździe do chłodnego miejsca, ale zaczynam mieć dość deszczu.