Uff, nie ma problemu! Zapiski z podróży do Kornwalii

Uff, nie ma problemu! Myślałam, że właściciele łódki będą mieli pretensje, że staranowaliśmy ich własność, ale oni okazali się przesympatyczni. Najwyraźniej łódka nie jest dla nich czymś bardzo drogocennym, bo prawie jej nie obejrzeli. Bardziej zainteresowało ich nasze auto.

Nie można tu parkować, musimy odprowadzić samochód na parking, który znajduje się nieopodal domu. Justa i Michał wsiedli do Opla, odjeżdżają. Ja nie wiem, jakie moce nad nami czuwają, ale nie dość, że przód nie został uszkodzony w czasie uderzenia, to jeszcze bok jest prawie nie zarysowany. Zabieram część walizek i wchodzę do domu. Otwieram drzwi do „starej kaplicy”, czyli „Old Chapel”.

Właściciele łódki wyszli z "krypty" - Zapiski z podróży do Kornwalii

Zjechaliśmy z promu bez większych problemów, ale jeśli ktoś mi powie, że prowadzenie za miastem jest łatwiejsze, to go wyśmieję. Widoki za oknem są cudowne, ale nie mogę ich podziwiać, bo co chwilę przejeżdżamy przez wąwozy. Są przepiękne i straszne zarazem. Mają to do siebie, że zwężają się w środku, a przy wjeździe i wyjeździe też nie są zbyt szerokie. Po prostu bardzo wąskie. Na całe szczęście Justyna siedzi obok mnie i pilotuje. Za mną siedzi Michał, który – jak typowy back seat driver – wie lepiej, jak powinnam prowadzić samochód. Jego zdaniem, wszystko robię nie tak, jak należy. Nie życzę mu źle, ale mógłby spróbować usiąść za kierownicą. Ciekawe, jak by wtedy „śpiewał”. Mam wrażenie, że cały czas jestem o włos od zderzenia z pojazdami jadącymi z naprzeciwka. Jest to bardzo głupie uczucie.

Przypominają mi sceny z dwóch filmów: „Holiday” i „Scoop – Gorący Temat”. W pierwszym Cameron Diaz gra Amerykankę, która zamienia się na domy z Angielką, którą z kolei gra Kate Winslet. Ku swojemu ogromnemu zdziwieniu „ląduje” w Surrey, uroczym miasteczku pod Londynem. Dom jest cudny, ale sto razy mniejszy od jej posiadłości w Los Angeles. Dziewczyny zamieniają się na wszystko, a zatem Amerykance przypada w udziale pies i bardzo mały samochód, którym jedzie do sklepu. Jej reakcje, jej strach, że za chwilę inny samochód ją rozwali i mnie teraz towarzyszy. Czuję się, jak Amanda Woods, choć urodą nie dorównuję Cameron Diaz. Że też zawsze muszę dostawać najgorsze role J.

Drugi film to „Scoop – Gorący temat” z Woodym Allenem, który gra Sida Watermana. No, w tym przypadku finał jest tragiczny. Amerykanin w Smarcie na angielskiej wąskiej dróżce. Zakończyło się to śmiertelnym wypadkiem. Staram się o tym nie myśleć, ale wciąż pojazdy jadą wprost na mnie. Chcąc uniknąć zderzenia, przysuwam się do ściany wąwozu, który porośnięty jest żywopłotem. Słyszymy, jak gałęzie skrobią lakier z lewej strony. Justa wydaje tylko komendy: „Do prawej”. Michał krzyczy: „No, nie, znów???”, a ja za chwilę oszaleję. Modlę się, żeby już w końcu znaleźć miejscowość, zaparkować i nie ruszać się stamtąd przez tydzień. Chyba będę zwiedzać na piechotę. A jak znajdę w końcu ten wynajęty przez nas dom, to upiję się w nim albo w pubie. W zasadzie to nie ma znaczenia gdzie, byle tylko „wyłączyć” myślenie.

Wjechaliśmy do jakiejś miejscowości. Nawigacja pokazuje, że jesteśmy w Kingsand, czyli u celu podróży. Tylko dlaczego tabliczka pokazuje nazwę Cawsand?

No, nie!!! Gorzej być nie mogło i to na koniec podróży, kiedy myślałam już tylko o alkoholu. Wjechałam w tak ciasne miejsce, że nie wiem, jak stąd wyjadę. Wysiadam, musimy zapytać, gdzie jest to tajemnicze Kingsand.

Okazuje się, że Cawsand i Kingsand to bliźniacze miasta trochę, jak Trójmiasto, tyle że zabrakło trzeciej miejscowości do kompletu. Ale jest tu uroczo! Śliczne widoki i wąziutkie – a jakże! – uliczki.       

   

Wsiadam i nie mogę wykręcić. Nerwy mam na wyczerpaniu. Teraz jedziemy wąską ulicą i mam do wyboru: albo przywalić w donicę, którą jakiś wariat wystawił przed dom, albo „skosić” schodki. Ulica jest tak wąska, że ręką dotykamy ściany budynku. No, słabo to widzę, te nasze codzienne wycieczki. A przecież nie przyjechaliśmy tu, żeby siedzieć i nigdzie się nie ruszać.

Skręciłam pod wskazany adres i wjechałam na uliczkę, która – dla „ułatwienia” – cały czas opada ku zatoce.

Justyna zobaczyła, że nie będę w stanie zaparkować na tym spadku. Co więcej w prawie nowym Oplu hamulec ręczny nie „trzyma” zbyt dobrze. Przesiadła się, musi zaparkować bardzo blisko ściany budynku, bo w zasadzie tu nie ma miejsca parkingowego, a nie ułatwia nam sprawy fakt, że ktoś zaparkował łódkę. Staram się jej pomóc, pokazując na migi, ile miejsca jeszcze zostało i nagle samochód "skacze" do przodu i "ląduje" na ścianie budynku, równocześnie waląc w łódkę. Justa biedna, bezradna wobec techniki, zastosowanej przez producenta samochodu, którym przyjechałyśmy, ja niemal dostaję zawału. Co prawda wykupiłam pełne ubezpieczenie, ale mam przeczucie, że umowa kryje jakieś zapisy, sporządzone drobnym drukiem i może okazać się, że będziemy jednak musiały zapłacić za szkodę.

Spod ziemi wyrośli właściciele łódki. Dosłownie „spod ziemi” – wyszli z krypty. Dom, który wynajęłyśmy to bliźniak, ale mieszkania nie są obok siebie, tylko jedno pod drugim. Nasze mieszkanie nazywa się „Kaplica”, a ich mieszkanie – „Krypta”. Mam mętlik w głowie. Z jednej strony działa adrenalina, z drugiej ogarnia mnie czarna rozpacz, bo nie widzimy, jak wygląda karoseria z prawej strony samochodu, który dotyka ściany budynku.

A skąd na naszej trasie przeprawa promowa? Zapiski z podróży do Kornwalii

Ponownie prowadzę samochód. Justyna nie ma siły wsiąść za kierownicę, a ja nie mam innego wyjścia. Byleby tylko wyjechać z Plymouth, chyba prowadzenie pod miastem nie będzie takie trudne. Nie aż tak trudne. 

Bardzo szybko dojeżdżamy do… ale, ale, ale skąd na trasie przeprawa promowa? Nie dalej, jak przedwczoraj sprawdzałam drogę z Plymouth do Kingsand – miejscowości, w której mamy wynajęty dom i na internetowej mapie Kornwalii nie widać było, że trasa wiedzie przez wodę. Ciekawa jestem, co jeszcze spotka mnie po drodze. Zaliczyłam wszystkie krawężniki w mieście, wysepki przy przejściach dla pieszych. Dostałam samochód, w którym skrzynię biegów skonstruował ktoś na dużym rauszu. Do czego to podobne, żeby „jedynka” była tak głęboko osadzona? Poza tym, gdybym własnym samochodem tak długo jechała na najniższym biegu, to rozwaliłabym sobie chyba nie tylko skrzynię biegów. 

Wjeżdżamy na prom. Pokazujemy na migi, że chcielibyśmy ustawić się z prawej strony. Niestety kierujący ruchem jest nieugięty i każe nam zjechać na lewą stronę. Posyłamy mu niesympatyczne spojrzenie – takie, które zabija. Justyna nie znosi promów, a ja mam już dość tej jazdy. Chwytam za klamkę, chcę wyjść, na co oboje moi pasażerowie reagują i mówią równocześnie:

- A Ty dokąd? Przecież na promie nie można wysiadać z samochodu.

Mam to w nosie, najwyżej każą mi wsiąść z powrotem.    

Kierownica po złej stronie samochodu, jazda po złej stronie jezdni - Zapiski z podróży do Kornwalii

Jesteśmy w wypożyczalni samochodów w Plymouth. Po przyjeździe zaproponowałam, żeby taksówką dojechać do agencji wynajmu. Akurat nie było kolejki na postoju, kiedy wyszliśmy z budynku dworcowego. Mój syn jest w takich sytuacjach bardzo oszczędny, uparł się, żebyśmy poszli pieszo. Skończyło się to tym, że oberwało nam się kółko w walizce kupionej dwa tygodnie temu w domu towarowym Macy`s na Herald Square w Nowym Jorku (a więc nie takiej taniej), a w połowie drogi miałam już dość tego „spaceru” i wzięłam taksówkę. Zapłaciłam 5 funtów, a więc oszczędność Michała wyceniam na 7 funtów. Faktycznie, kupa kasy.

Siedzę w Oplu/Vauxhallu po złej stronie samochodu i za chwilę będę musiała wyjechać na złą stronę jezdni. Ale chyba prowadzenie nie może być takie trudne. Mam nadzieję, że nie spowoduję wypadku. Agent przed chwilą zapytał mnie, czy już jeździłam samochodem z kierownicą po prawej stronie, więc szczerze mu odpowiedziałam, że nigdy w życiu. Chyba uznał, że skoro nie prowadziłam „anglika”, to co ja mogę wiedzieć o jeździe samochodem. Zaczął mnie instruować, jak włączyć silnik. Mój syn, który wcześniej protestował przeciwko wynajmowaniu na wyspach brytyjskich samochodu nie wytrzymał, nawet on uznał pytania tego faceta za zniewagę. Powiedział mu, że jego mama jest znakomitym kierowcą, tylko nigdy w życiu nie jechała po złej stronie jezdni, a w swoim samochodzie ma kierownicę po właściwej stronie, czyli po tej samej, po której ma większość zdrowych na umyśle Europejczyków. Facet właśnie obrócił się na pięcie i odszedł, a ja zostałam sama z „zagadkowym” samochodem i nastolatkiem, który ma „niewyparzoną” buzię.

Wyjeżdżamy na ulicę. Muszę pamiętać, żeby trzymać się lewej strony i jeśli po drodze będzie rondo, to nie mogę objechać go prawą stroną. Pamiętaj: Lewa strona!

Myślałam, że prowadzenie będzie o wiele łatwiejsze. Nie pomaga mi fakt, że nie widzę dobrze jezdni po lewej stronie. Kompletnie nie wyczuwam tamtej strony,  odruchowo odsuwam się od osi jezdni i zahaczam o krawężniki, które tu są wyjątkowo wysokie. I zaczynam nienawidzić tych „uroczych” wysepek, które okalają przejścia dla pieszych. Kiedyś uważałam, że idealnie komponują się z angielskimi jezdniami, teraz każda wysepka jest „moja”. Obijam samochód z dwóch stron. I coś zaczęło śmierdzieć, jakby ebonit się palił. Ostatni raz czułam ten zapach, kiedy mieliśmy kuchnię gazową, a wodę na herbatę gotowaliśmy w czajniku z gwizdkiem, czyli wieki temu. Co może się palić? Na całe szczęście dokupiłam pełne ubezpieczenie, ale wolałabym uniknąć ściągania pomocy drogowej.

Zatrzymam samochód i sprawdzę opony. Miałam kilka razy sytuację, że dopiero co wynajęty samochód szwankował. W Turcji zostałam zatrzymana przez policję, bo dwa kilometry za agencją wynajmu przepaliła się żarówka i niestety musiałam zapłacić mandat. A na Sycylii FIAT Panda zatrzymał się na zakręcie w górach. Była sjesta, temperatura 42 °C, więc byliśmy prawie upieczeni. Facet z agencji przyjechał dopiero po południu, kiedy my już prawie spaliliśmy się tam „żywcem”. Okazało się, że poprzedni wynajmujący musiał nalać benzyny do diesla i stąd awaria. Zaproponował doprowadzenie do porządku Pandy albo wymianę na Lancię Librę, którą przyjechał. Wybraliśmy Lancię.   

Musiałam zatrzymać samochód i teraz mój syn, który jeszcze nie ma prawa jazdy sprawdza skrzynię biegów. Stoję koło niego jak kretynka, która nie jest w stanie poradzić sobie z awarią, a nastoletnie dziecko jest bardziej od niej rozgarnięte. Okazuje się, że w wynajętym przez nas Oplu biegi są bardzo „długie”, a zatem „jedynkę” trzeba wcisnąć daleko w lewo. Wygląda na to, że do tej pory ruszałam z „trójki”. Oblewam się potem, pomimo że na dworze nie jest zbyt ciepło.  

Wsiadam z powrotem za kierownicę i po raz pierwszy w życiu mam poczucie, że prowadzę auto za karę. Tylko jeszcze kilka krawężników i dojadę na dworzec. Niech Justyna, którą odbieramy przejmie prowadzenie, bo jak tak dłużej pójdzie, z nowego pojazdu nic nie pozostanie.  

Szachy wykonane z kłów morsów i zębów wielorybów

Na wyspie Lewis widzieliśmy posągi figur szachowych Chessman, a w Londynie pojechaliśmy do British Museum, żeby zobaczyć oryginalne szachy, które na Hebrydach Zewnętrznych zostały odnalezione w 1831 roku. Przypuszcza się, że zostały wykonane w Norwegii w XII wieku. Jak już wcześniej pisałam, zachodnie wyspy szkockie były kiedyś częścią tego kraju i prawdopodobnie figury tam zostały wykonane. Bardzo podobne tam właśnie odnaleziono.  

Posąg Chessmana jest ogromnych rozmiarów, wyższy od człowieka, gdy tymczasem oryginalne szachy są stosunkowo małe. 

Figury zostały wykonane przede wszystkim z kłów morsów, część z zębów wieloryba. W całości zachowały się dwa zestawy. Część figur zabarwionych jest na czerwono, żeby odróżnić od siebie dwa komplety. Współczesne szachy są natomiast białe i czarne. 

Większość historyków uważa, że szachy z Lewis zostały zgubione w trakcie jakiegoś wypadku, do którego doszło w czasie podróży z Norwegii do bogatych osad w Irlandii. 

Mój syn cierpliwie zniósł oglądanie szachów, tak naprawdę dał mi na to całe dwie minuty. Następnie zapytał, czy już się naoglądałam i powiedział: "No, to nic już tu po nas". Zaciągnął mnie do wyjścia, a kiedy spytałam, czy nie moglibyśmy jeszcze zostać, powiedział: "Po co? Przecież bywaliśmy tu wielokrotnie. Czy uważasz, że od ostatniego razu przybyło tu eksponatów?". Niestety nie sądzę, by jakieś się pojawiły, więc pokornie wyszłam z muzeum. 

Pozostałe figury znajdują się w Royal Museum w Edynburgu, ale tam pojedziemy następnym razem. 

Wsiadam do wagonu metra i cofam się w czasie

Plan był taki: pokazać mojemu synowi, w jak beznadziejnych warunkach w czasie studiów mieszkałam w Londynie, w jak ohydnych, brudnych i czarnych dzielnicach. Chciałam, żeby docenił to, co ma. Myślałam sobie: "Zobacz, jaką masz "Kanadę", a jaką biedę Polacy klepali jeszcze całkiem niedawno". 

Najpierw pojechaliśmy na Stockwell - do dzielnicy na East Endzie, w której mieszkałam w 1989 roku. Już po wyjściu z metra moja rodzina stwierdziła, że jest tam wyjątkowo czysto. Wyszliśmy przed stację i Michał zapytał: "A gdzie ten syf, o którym opowiadałaś?". Następnie zobaczyliśmy drogi samochód ze skórzaną tapicerką i mój syn powiedział: "Rzeczywiście, strasznie Ci współczuję. Musiałaś klepać biedę w atmosferze luksusu". 

Zmieniło się tam, ale nie na tyle, że chciałabym tam zamieszkać. Przy głównej ulicy stoją kamienice, ale za nimi rozpościerają się osiedla budynków dla ludzi korzystających z opieki społecznej (council people). I po raz pierwszy od bardzo wielu lat to właśnie na Stockwellu ktoś na mnie trąbił. Był nim czarnoskóry kierowca, który zatrąbił na nas z niewiadomych powodów, bo wcale nie chcieliśmy wymusić na nim przepuszczenia na pasach. Po prostu spokojnie staliśmy, czekając na możliwość przejścia na drugą stronę ulicy. I wcale to, co piszę nie świadczy o tym, że jestem rasistką, bo akurat czarnoskóre osoby są bardzo fajne i są świetnymi muzykami, co bardzo u nich cenię. Chodzi mi tylko o taki totalny brak kultury. Jesteśmy na biednym East Endzie, to nie musimy się zachowywać jak bogaty West End. Niech inni dopasują się do nas. No, przepraszam, ale ja nie zamierzam się dopasowywać :(

Kilka miejsc nie uległo zmianie, np. pub "The Swan", w którym nadal muzyka jest "na żywo". To był nasz pub, do którego chodziliśmy co weekend, a z którego nie można było na dwór wynosić alkoholu, nawet piwa. Raz zostaliśmy zawróceni przez patrol policji z powrotem do środka. Nie było dyskusji. Policjant nawet nie wysiadł z samochodu, jedynie gestem pokazał nam, żebyśmy wrócili tam, skąd wynieśliśmy szklanki z napojem alkoholowym. Takie były i nadal są przepisy. Rozwiązaniem dla właścicieli lokali w pierwszej strefie są ogródki piwne, ale też ogrodzenie małego terenu wokół bocznych wyjść z pubów. Ta ogrodzona powierzchnia jest traktowana jako część składowa lokalu i tylko w jej obrębie można mieć alkohol. Jeden krok dalej, a pojawić się może policja. Out of blue. 

Następnie pojechaliśmy na Brixton, do okrytej bardzo złą sławą w latach 80. ubiegłego stulecia czarnej dzielnicy Londynu. Ja fizycznie nie mieszkałam nigdy na Brixton, ale Stockwell i Peckham, na których byłam zakwaterowana przylegają bezpośrednio, a oba mieszania dodatkowo położone były bardzo blisko granicy. 

Na tym moście w latach, kiedy ja tam bywałam był wielki napis: "Wielkie marki wracają na Brixton". Przybyło sklepów, knajpek, poczułam się bezpieczniej niż 27 lat temu. Wtedy koledzy mi towarzyszyli, kiedy szłam na zakupy lub wyjąć pieniądze z bankomatu. Chodziliśmy tam również wieczorami, ale zawsze byłam w męskim towarzystwie. Kiedy miałam wracać do domu po 20.00, zawsze ze stacji odbierał mnie któryś z kolegów. Swoją drogą, miłe to były czasy :)

Teraz poczułam się tak bezpiecznie, że chciałam nawet zjeść coś w miejscowej knajpce. Mój syn, który jeszcze chwilę temu twierdził, że "klepałam biedę w atmosferze luksusu" nie zgodził się. Powiedział: "O, nie, nie na Brixton. Pojedźmy do Noodle Oddle na Queensway". 

Zrobiłam się tak strasznie głodna, że nie byłam w stanie pojechać na Peckham - do dzielnicy, w której rozpoczęła się moja londyńska przygoda, do dzielnicy, w której tkwi źródło mojego uczucia do tego miasta. Uczucia zachwytu i miłości ze wszelkimi dodatkami, bo mam świadomość jego zalet i wad. 

Peckham to była pierwsza moja londyńska miejscówka, do której przyjechałam ze Szkocji w 1988 roku. Przy tym dodam, że jedyny adres, który teraz miałam to właśnie adres budynku, którego podobno już nie ma, ale nazwa ulicy na pewno pozostała, bo Anglicy nie są podatki na częste zmiany. Po powrocie do Polski jakimś cudem odnalazłam strasznie stare listy, które dostawałam, kiedy mieszkałam w Londynie. Koperty od nich to istna skarbnica wiedzy. W przyszłym roku pojadę w podróż sentymentalną na East End i będę już szukać konkretnej nazwy. Strasznie się z tego powodu cieszę.

A mój syn, który kontestował cały czas moją ówczesną rzeczywistość? Poprosiłam go, żeby zrobił mi zdjęcie na tle stacji Brixton. Tak, by udowodnić, że tam byłam. I co zrobił mój syn, który robi świetne zdjęcia i truje mi głowę, że chce iść na wydział operatorski do łódzkiej szkoły filmowej? Oto, co zrobił. Nie ma zdjęcia, na którym ja i nazwa metra pojawiłyby się w jednym kadrze. Jestem albo ja...

Tu pojawia się nadzieja....

... bo widać część nazwy, ale na razie nadzieja, jak to nadzieja, jest płonna.

Tu widać nazwę stacji, ale ja jestem prawie poza kadrem. 

Na moje pytanie: "Michale, rozumiem, że w Twoim kadrze albo jestem ja, albo nazwa stacji. Dwa elementy nie mogły się pomieścić?", mój syn odpowiedział - UWAGA!!! - "Bo Ty źle stanęłaś". Chwilę przedtem zapytałam go, jak on zamierza zdać na wydział operatorski, skoro tak buduje kadr, ale w sumie stwierdziłam, że bez studiów może zacząć pracować w wydziale z niektórymi moimi kolegami, którzy w trakcie programów studyjnych też tak się tłumaczą: "Bo prowadzący stanął nie tam, gdzie trzeba". Tylko gdyby to prowadzący miał się skadrować, wyreżyserować i w ogóle od A do Z zrobić sam program, to po co m.in. byłby potrzebny wydział operatorski? Mój syn robi świetne kadry, kiedy mu się chce, a odwala straszną chałturę, kiedy mu na czymś nie zależy. Cholerny artysta!!!